विश्वास गायकवाड
बोरघर माणगांव (हवेलीनामा प्रतिनिधी ) : साऱ्या जगाचा पोशिंदा बळीराजा पुन्हा एकदा निसर्गाच्या लहरीपणामुळे अडचणीत सापडला आहे. रायगड जिल्ह्यात यंदा मान्सूनने उशिरा हजेरी लावली. त्यानंतर सलग एक आठवडा कोसळलेल्या मुसळधार पावसाने शेतीचे प्रचंड नुकसान केले. जनजीवन विस्कळित झाले. मात्र शेतकऱ्यांना दिलासा मिळेल अशी आशा असतानाच पाऊस अचानक गायब झाला आहे. यामुळे पेरणी, भातलावणी आणि इतर शेतीची कामे रखडली असून काही भागात दुबार पेरणीचे संकट उभे राहिले आहे.
*उशिरा आला, पण सर्वत्र धुमाकूळ घालून गेला*
जिल्ह्यात जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापर्यंत पावसाची प्रतीक्षा होती. 20-25 जूनच्या दरम्यान पाऊस दाखल झाला आणि थेट धोधो बरसू लागला. अलिबाग, माणगाव, महाड, पोलादपूर, रोहा या तालुक्यांमध्ये 7 दिवसांत सरासरीपेक्षा जास्त पाऊस झाला.
या अति पावसामुळे :
– *भातशेतीचे नुकसान* : नुकत्याच केलेल्या पेरण्या आणि रोपे पाण्यात गेली. अनेक शेतात पाणी साठल्याने बियाणे कुजले.
– *भूस्खलन आणि रस्ते बंद* : डोंगराळ भागात ठिकठिकाणी मातीचे ढिगारे कोसळले. गावांचा संपर्क तुटला.
– *जनजीवन विस्कळित* : शाळा, बाजारपेठा आणि दळणवळणावर परिणाम झाला. नदी-नाल्यांना पूर आला.
*आता अचानक पावसाची दडी*
शेतकरी म्हणत होते “आता पाऊस नियमित पडेल आणि कामे मार्गी लागतील”. पण गेल्या 3-4 दिवसांपासून जिल्ह्यातून पाऊस अचानक गायब झाला आहे. आकाश निरभ्र झाले असून कडक ऊन पडू लागले आहे.
याचा थेट फटका शेतीला बसला आहे :
1. *शेतीची कामे ठप्प* : भाताची रोपे लावणी, भांगलणी, खत देणे ही कामे अर्धवट राहिली आहेत.
2. *दुबार पेरणीचे संकट* : पाण्याअभावी पहिल्या पेरणीतील बियाणे उगवले नाही. आता पुन्हा पेरणीसाठी बियाणे आणि पैसा लागणार.
3. *कर्जाचा बोजा वाढला* : आधीच नैसर्गिक आपत्तीमुळे नुकसान, त्यात आता अतिरिक्त खर्च.
*बळीराजा मदतीच्या प्रतीक्षेत*
पावसाच्या या अनियमिततेमुळे रायगडच्या शेतकऱ्यांवर दुहेरी संकट आले आहे. एकीकडे अति पावसामुळे नुकसान, दुसरीकडे पावसाच्या खंडामुळे रखडलेली कामे.
शेतकरी संघटनांनी आणि स्थानिक लोकप्रतिनिधींनी तातडीने पंचनामे करून नुकसान भरपाई देण्याची मागणी केली आहे. शासनाने तात्काळ मदत जाहीर करावी, बियाणे आणि खतांवर अनुदान द्यावे, आणि दुबार पेरणीसाठी विशेष पॅकेज जाहीर करावे अशी अपेक्षा शेतकऱ्यांकडून व्यक्त होत आहे.
हवामान विभागाने पुढील 2-3 दिवसात तुरळक पाऊस पडण्याचा अंदाज दिला आहे. मात्र तो शेतीसाठी पुरेसा आहे का, याबत शेतकरी साशंक आहेत.
सध्या संपूर्ण रायगडचा शेतकरी डोळ्यात आशा आणि मनात चिंता घेऊन आकाशाकडे बघतोय. निसर्गाने हिरावून नेले पुन्हा परत मिळवून देण्यासाठी आता शासनाच्या मदतीकडेच सर्वांच्या नजरा लागल्या आहेत.